Stan prawny na 5 października 2026 r.
Przez lata najtrudniejszym pytaniem w sprawach frankowych było: „czy mogę przestać płacić raty, kiedy pozwę bank". Odpowiedź brzmiała: dopiero gdy sąd udzieli zabezpieczenia, o co trzeba osobno wnioskować i na co trzeba czekać. Od sierpnia 2026 roku to pytanie przestało istnieć.
Czy po pozwaniu banku można przestać płacić raty?
Mowa o ustawie z 29 maja 2026 roku o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego, opublikowanej w Dzienniku Ustaw pod pozycją 985. Ogłoszono ją 23 lipca 2026 r., a weszła w życie 7 sierpnia 2026 roku.
Nazwa jest długa, ale sedno krótkie: ustawa ma przyspieszyć rozpoznawanie spraw frankowych i uporządkować sytuację kredytobiorcy na czas procesu.
Jak dokładnie działa wstrzymanie rat
Obowiązek spłaty rat ustaje z chwilą doręczenia pozwu bankowi. Nie z chwilą złożenia pozwu w sądzie i nie z chwilą wydania postanowienia. Skutek jest automatyczny.
Wnioski o zabezpieczenie złożone wcześniej stają się bezprzedmiotowe. Nie trzeba ich już składać ani popierać.
Czego bank nie może zrobić
- Wypowiedzieć umowy z powodu braku wpłat objętych wstrzymaniem.
- Zgłosić zaległości do rejestrów dłużników i biur informacji kredytowej.
- Pozostawić wcześniejszego wpisu bez reakcji. Jeżeli informacja o zaległości już istnieje, bank ma obowiązek zgłosić sprawę rejestrowi, a rejestr usuwa wpis w ustawowym terminie.
Dla kredytobiorcy oznacza to, że wstrzymanie spłaty nie odbija się na zdolności kredytowej ani nie grozi wypowiedzeniem umowy, czego wcześniej obawiano się najczęściej. Terminy na wykreślenie starych wpisów i sposób sprawdzenia rejestrów opisuje wpis o wpisie w BIK po wstrzymaniu rat.
Co zmienia się w samym postępowaniu
Druga część ustawy dotyczy przebiegu procesu i ma skrócić czas oczekiwania na wyrok. Zmiany idą w stronę odciążenia sądów:
- sprawy mogą być rozpoznawane na posiedzeniu niejawnym, bez rozprawy;
- w drugiej instancji orzeka co do zasady jeden sędzia zamiast składu trzyosobowego;
- stronę można przesłuchać przez złożenie zeznań na piśmie;
- uzasadnienia wyroków mogą mieć uproszczoną formę.
Celem jest skrócenie postępowań. Na ocenę realnego skutku jest jednak za wcześnie: ustawa obowiązuje od dwóch miesięcy, a praktyka sądów dopiero się kształtuje.
| Przepis | Co z niego wynika |
|---|---|
| art. 3 ust. 1 | Obowiązek spłaty ustaje z mocy prawa z chwilą doręczenia pozwu, do prawomocnego zakończenia sprawy. |
| art. 3 ust. 5 | Wniosek o zabezpieczenie w tym zakresie przewodniczący pozostawia w aktach bez żadnych dalszych czynności. |
| art. 3 ust. 6 | Bank nie może odmówić przyjęcia wpłaty, dopóki suma dotychczasowych świadczeń jest niższa od wypłaconego kapitału. |
| art. 4 | Sąd pierwszej instancji może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, nawet gdy strona wnosiła o rozprawę. |
| art. 5 | Jeżeli bank potrąci po wytoczeniu powództwa, a konsument tego nie zakwestionuje, koszty w tej części ponosi bank. |
| art. 7 | Stronę można przesłuchać przez złożenie zeznań na piśmie. |
| art. 8 ust. 1 | Powództwo wzajemne można wytoczyć aż do zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji. |
| art. 10 | Uzasadnienie wyroku może ograniczyć się do powołania pism stron i przepisów, na których sąd się oparł. |
| art. 11 | W drugiej instancji sprawę rozpoznaje jeden sędzia. |
| art. 16 | Sąd z urzędu zwraca połowę opłaty od cofniętego pozwu, apelacji lub skargi kasacyjnej. |
Dwa z tych przepisów bywają przeoczane. Art. 3 ust. 6 oznacza, że wstrzymanie nie jest zakazem płacenia: dopóki suma wpłat jest niższa od kwoty wypłaconej przez bank, możesz nadal spłacać, a bank nie może odmówić przyjęcia pieniędzy. Art. 5 przerzuca na bank koszty w tej części, w jakiej powództwo oddalono wskutek jego własnego potrącenia.
Kogo ustawa nie obejmuje
To równie ważne jak zakres pozytywny. Ustawa dotyczy umów kredytu i pożyczki denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego, zawartych z konsumentami. Obejmuje także spadkobierców oraz osoby, które wstąpiły w prawa kredytobiorcy.
Poza jej zakresem pozostają między innymi:
- kredyty w innych walutach, w tym w euro i dolarach. Podstawa prawna roszczenia jest tam ta sama, co opisuje tekst o kredytach w dolarach i euro, ale wstrzymanie rat nadal wymaga wniosku o zabezpieczenie;
- postępowania egzekucyjne i upadłościowe;
- postępowania grupowe.
Osobnym przypadkiem są kredyty z Getin Noble Banku, wobec którego ogłoszono upadłość. Tam obowiązuje odrębna procedura, co opisuje tekst o tym, który bank udzielił kredytu.
Co ze sprawami, które już trwają
Nowe zasady stosuje się także do postępowań wszczętych wcześniej. Jeżeli pozew doręczono bankowi przed 7 sierpnia 2026 roku, obowiązek spłaty ustaje od dnia wejścia ustawy w życie, a nie wstecz od daty doręczenia.
Kto jest już w sądzie, nie musi w tej sprawie nic robić. Warto natomiast potwierdzić z kancelarią prowadzącą sprawę, od którego dnia wstrzymanie obowiązuje w konkretnym postępowaniu.
Czego ustawa nie przesądza
Zmienił się natomiast koszt czekania. Wcześniej każdy miesiąc procesu oznaczał kolejne raty wpłacone na kwestionowanych zasadach. Teraz ten koszt kończy się wraz z doręczeniem pozwu, co przesuwa punkt ciężkości na to, kiedy sprawa w ogóle ruszy.
Terminy, których nie wolno przegapić
| Termin | Co się dzieje | Podstawa |
|---|---|---|
| 7 lutego 2027 r. | Ostatni dzień, w którym cofnięcie pozwu, apelacji albo skargi kasacyjnej daje zwrot połowy opłaty z urzędu (sześć miesięcy od wejścia ustawy w życie). Po tej dacie reguła przestaje działać. | art. 16 |
| Dwa miesiące od 7 sierpnia 2026 r. | Czas kredytodawcy na powiadomienie rejestrów o wstrzymaniu w sprawach wszczętych wcześniej. W sprawach nowych termin biegnie od doręczenia pozwu. | art. 18 ust. 1 |
| Miesiąc od powiadomienia | Czas rejestru na wykreślenie danych. Jeżeli wpis nadal widnieje, jest podstawa do interwencji. | art. 18 ust. 3 |
Co zrobić krok po kroku
- Nie przerywaj spłaty na własną rękę. Skutek wiąże się z doręczeniem pozwu bankowi, a nie ze złożeniem go w sądzie. Datę doręczenia potwierdza kancelaria prowadząca sprawę.
- Sprawdź swoje wpisy w rejestrach. W sprawach wszczętych przed 7 sierpnia 2026 r. bank miał dwa miesiące na powiadomienie rejestrów, a te mają miesiąc na wykreślenie danych.
- Jeżeli chcesz, możesz nadal płacić. Dopóki suma Twoich wpłat jest niższa od wypłaconego kapitału, bank nie może odmówić przyjęcia świadczenia. Część kredytobiorców wybiera to świadomie.
- Rozważ terminy, jeżeli myślisz o zakończeniu sprawy. Zwrot połowy opłaty przy cofnięciu pozwu obowiązuje tylko do 7 lutego 2027 r.
- Zgłoś umowę, jeżeli jeszcze nie jesteś w sądzie. Ustawa zmienia to, co dzieje się po złożeniu pozwu, a nie to, czy pozew ma sens. O tym przesądza treść umowy.
Kryteria wstępne opisuje strona czy się kwalifikujesz, a przebieg sprawy strona jak to działa.
Ustawa nie przesądza, czy wygrasz. Przesądza, ile kosztuje Cię czekanie na wyrok.
